เมื่อวันศุกร์ที่ ๑๗ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๙ เวลา ๑๙.๐๐ น. ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา ได้นำคณะผู้บริหารราชบัณฑิตยสภา ราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก ผู้บริหารสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ข้าราชการและเจ้าหน้าที่สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเดินทางไปร่วมเป็นเจ้าภาพในการบำเพ็ญกุศลถวายพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ และถวายเป็นราชสักการะ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

เมื่อวันศุกร์ที่ ๑๗ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๙ เวลา ๑๓.๓๐ น. ณ ห้องราชดำเนิน โรงแรมรอยัล ปริ๊นเซสหลานหลวง กรุงเทพฯ  พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ประธานองคมนตรี ได้ให้เกียรติเป็นประธานเปิดงานวันคล้ายวันสถาปนาราชบัณฑิตยสภา ปีที่ ๑๐๐ พร้อมแสดงปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “ราชบัณฑิตยสภากับความมั่นคงของประเทศ” ซึ่งราชบัณฑิตยสภาและสำนักงานราชบัณฑิตยสภาจัดขึ้นในวาระที่ราชบัณฑิตยสภาครบ ๑๐๐ ปี ในวันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๙ เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองและเผยแพร่ผลงานสําคัญ ตลอดจนบทบาทสำคัญของราชบัณฑิตยสภาในรอบ ๑๐๐ ปีที่ผ่านมา รวมถึงเพื่อให้คนรุ่นหลังได้จดจำและภาคภูมิใจในเกียรติประวัติของราชบัณฑิตยสภาในฐานะสถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ และเป็นองค์การพัฒนาความรู้ที่สามารถเป็นแหล่งอ้างอิงได้

กิจกรรมในงานแบ่งเป็น ๒ ช่วง คือช่วงเช้าเวลา ๐๗.๐๐ น. ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุรพล  อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภาเป็นประธานนำคณะผู้บริหารราชบัณฑิตยสภา ราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก ผู้บริหารสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ข้าราชการและเจ้าหน้าที่สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจัดพิธีถวายสักการะพระบรมรูปรัชกาลที่ ๗ และพิธีเจริญพระพุทธมนต์และถวายภัตตาหารแด่พระภิกษุสงฆ์ ณ อาคารสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติฯ อาคาร ซี จากนั้น เวลา ๑๐.๐๐ น. นายกราชบัณฑิตยสภาได้เป็นประธานการแถลงข่าวเรื่อง ๑๐๐ ปีราชบัณฑิตยสภา ณ ห้องราชดำเนิน โรงแรมรอยัล ปริ๊นเซสหลานหลวง กรุงเทพฯ และในเวลา ๑๑.๐๐ น. จัดพิธีรดน้ำขอพรราชบัณฑิตและภาคีสมาชิกอาวุโส ณ ห้องหลานหลวง โรงแรมรอยัล ปริ๊นเซสหลานหลวง กรุงเทพฯ ทั้งนี้ นายปกรณ์  นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะได้รับมอบหมายและมอบอำนาจให้กำกับการบริหารราชการและสั่งและปฏิบัติราชการแทนนายกรัฐมนตรี ได้ให้เกียรติเข้าร่วมการแถลงข่าวและพิธีรดน้ำขอพรด้วย

ส่วนช่วงบ่าย นอกจากการแสดงปาฐกถาพิเศษเรื่อง “ราชบัณฑิตยสภากับความมั่นคงของประเทศ” โดยประธานองคมนตรีแล้ว ยังมีการเสวนาทางวิชาการของ ๓ สำนัก เนื่องในงานวันคล้ายวันสถาปนาราชบัณฑิตยสภา ปีที่ ๑๐๐ (๑๙ เมษายน ๒๕๖๙) จำนวน ๓ เรื่อง ได้แก่ ๑. เรื่อง “หลักนิติธรรมกับสถาบันปัญญา : บทบาทของราชบัณฑิตต่อความมั่นคงของสังคมไทย” โดย ศาสตราจารย์พิเศษนรนิติ  เศรษฐบุตร ราชบัณฑิต สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง ๒. เรื่อง “วิทยาศาสตร์ ปัญญาและอนาคตมนุษยชาติ ภารกิจใหม่ของราชบัณฑิต” โดย ศาสตราจารย์ ดร.วรศักดิ์ กนกนุกุลชัย ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ และ ๓. เรื่อง “ภาษาและศิลปะ : จิตวิญญาณของชาติในโลกที่กำลังเปลี่ยน” โดย ศาสตราจารย์ ดร.สุรพล  วิรุฬห์รักษ์ ราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุรพล  อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา กล่าวในการแถลงข่าวว่า “ในวาระที่ราชบัณฑิตยสภามีอายุครบ ๑๐๐ ปี ราชบัณฑิตยสภาได้จัดกิจกรรมทางวิชาการต่าง ๆ โดยเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๖๗ และจัดต่อเนื่องจนถึง พ.ศ. ๒๕๗๐ ทั้งได้มีการจัดประชุมวิชาการเรื่อง โลกร้อนและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ใน พ.ศ. ๒๕๖๗ และการประชุมวิชาการว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์แห่งประเทศไทย ใน พ.ศ. ๒๕๖๘ ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ และใน พ.ศ. ๒๕๖๙ ได้กำหนดจัดการประชุมวิชาการ หัวข้อ “ราชบัณฑิตยสภา ปัจจุบันและอนาคต : ปัญญา คุณธรรม และเทคโนโลยี” ระหว่างวันที่ ๓-๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ รวมทั้งจะจัดการประชุมวิชาการ “งานรำลึกในวาระ ๕๐ ปีแห่งการสิ้นพระชนม์พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ พระบิดาแห่งการบัญญัติศัพท์” ในวันเสาร์ที่ ๕ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๙ ด้วย”

“กิจกรรมอื่นนอกจากการจัดการประชุมวิชาการแล้ว ยังมีการจัดทำเหรียญกษาปณ์ที่ระลึก ๑๐๐ ปีราชบัณฑิตยสภา และจัดทำหนังสือต่าง ๆ ในโอกาสนี้ เช่น หนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. ๒๕๖๙ ซึ่งเป็นฉบับแรกที่มีการชำระตั้งแต่อักษร ก ถึง ฮ  หนังสือประวัติศาสตร์ ๑๐๐ ปีราชบัณฑิตยสภา  หนังสือราชบัณฑิตยสภาในความทรงจำ หนังสือราชบัณฑิตยสภา ปัจจุบันและอนาคต  หนังสือราชบัณฑิตปูชนียบุคคล  หนังสือทำเนียบราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก  หนังสือผลงานอันทรงคุณค่าของราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก รวมทั้งมีการจัดนิทรรศการงานมหกรรมศิลปะและวิชาการที่รวมผลงานด้านวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ และการแสดงคอนเสิร์ตเทิดพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว องค์ผู้สถาปนาราชบัณฑิตยสภา

อนึ่ง วิสัยทัศน์ของราชบัณฑิตยสภาในศตวรรษที่ ๒ จะต้องเป็นองค์กรแห่งปัญญาและคุณธรรม เป็นที่พึ่งของชาติและสังคมไทย โดยมีบทบาท ๑. เป็นผู้สร้างองค์ความรู้ มาตรฐานวิชาการและคุณธรรมของสังคม  ๒. เป็นผู้เชื่อมโยงโลกวิชาการกับผู้บริหารประเทศและประชาชน  ๓. เป็นผู้ชี้ทิศทางอนาคต กำหนดทิศทางและคาดการณ์อนาคตของประเทศ  การจัดกิจกรรมต่าง ๆ รวมถึงการจัดงานครั้งนี้ นอกจากจะเป็นการรำลึกถึงความเป็นมาและระลึกถึงเกียรติประวัติอันดีงาม และร่วมเฉลิมฉลองเนื่องในโอกาสครบรอบ ๑๐๐ ปีราชบัณฑิตยสภาแล้ว ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คนรุ่นหลังได้จดจำและภาคภูมิใจในเกียรติประวัติของราชบัณฑิตยสภาที่เป็นสถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ และเป็นองค์การพัฒนาความรู้ที่สามารถเป็นแหล่งอ้างอิงได้ นับตั้งแต่สถาปนาราชบัณฑิตยสภาขึ้นเมื่อวันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๙ จนถึงปัจจุบัน และจะครบ ๑๐๐ ปี ในวันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๙”  ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุรพล  อิสรไกรศีลกล่าวเพิ่มเติม

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๒๔ ตุลาคม พ.ศ ๒๕๖๗ ณ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ได้มีพิธีลงนามในบันทึกข้อตกลงความร่วมมือการดำเนินงานร่วมกันทางด้านวิชาการในการสนับสนุนการพัฒนานักวิจัยรุ่นใหม่และขับเคลื่อนงานวิจัย ระหว่างราชบัณฑิตยสภาและสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) โดยมี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา และรองศาสตราจารย์ ดร.ปัทมาวดี โพชนุกูล ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม เป็นผู้แทนของ ๒ หน่วยงาน เป็นผู้ลงนาม ทั้งนี้ มี ศ. ดร.สมบูรณ์ สุขสำราญ อุปนายกราชบัณฑิตยสภา คนที่ ๑ และ ศ. ดร.ประพิณ มโนมัยวิบูลย์ อุปนายกราชบัณฑิตยสภา คนที่ ๒ ร่วมเป็นพยาน และมีนางนฤมล กรีพร ผู้อำนวยการกองศิลปกรรม ผู้แทนจากสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เข้าร่วมพิธีฯ ด้วย

เมื่อวันพุธที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๗ เวลา ๑๑.๓๐ น. ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการกิจการสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ครั้งที่ ๔/๒๕๖๗ โดยมี นายกฤษฎา คงคะจันทร์ เลขาธิการราชบัณฑิตยสภา กรรมการและเลขานุการ พร้อมด้วยคณะกรรมการฯ ราชบัณฑิตผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้บริหาร และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม ณ ห้อง ๔๐๑ ชั้น ๔ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา และผ่านระบบ Zoom Cloud Meetings

ทั้งนี้ ที่ประชุมได้รับทราบการเตรียมการจัดกิจกรรมรดน้ำดำหัวแสดงมุทิตาจิตแก่ราชบัณฑิตและภาคีสมาชิกที่มีอายุ ๘๔ ปีขึ้นไป เนื่องในวันครบรอบวันสถาปนาราชบัณฑิตยสภา ปีที่ ๙๘ วันที่ ๑๙ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๗ การจัดพิมพ์หนังสือและวารสารราชบัณฑิตยสภา เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗๒ พรรษา ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๗ ผลการประชุมกรรมการบริหารของ Union Académique Internationale (UAI) หรือ International Union of Academies (IUA) เมื่อวันที่ ๑๕-๑๖ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๗ ณ กรุงเวียนนา สาธารณรัฐออสเตรีย ซึ่งทาง UAI มีความสนใจจะร่วมศึกษาเรื่องศาสนากับ AI ร่วมกับราชบัณฑิตยสภาในปี ๒๕๖๙ และในปี ๒๕๗๐ UAI จะจัดประชุมสมัชชาใหญ่ที่กรุงเทพมหานคร

วันพุธที่ ๑๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ เวลา ๑๓.๐๐-๑๕.๓๐ น. ณ ห้องประชุมสำนักทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา ในฐานะนายกสภา เป็นประธานการประชุมราชบัณฑิตยสภา ครั้งที่ ๑/๒๕๖๗ โดยมีกรรมการสภาซึ่งเป็นราชบัณฑิตจาก ๓ สำนัก ได้แก่ สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง สำนักวิทยาศาสตร์ และสำนักศิลปกรรม พร้อมด้วยนายกฤษฎา คงคะจันทร์ เลขาธิการราชบัณฑิตยสภา ในฐานะเลขานุการสภา ภาคีสมาชิก ผู้บริหาร และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม

ทั้งนี้ ที่ประชุมได้พิจารณารับรองการเลือกภาคีสมาชิกเพื่อแต่งตั้งเป็นราชบัณฑิตของสำนักวิทยาศาสตร์ จำนวน ๒ ตำแหน่ง โดยมีมติเห็นชอบและรับรองให้ ศาสตราจารย์ ดร. นพ.ณัฐชัย ศรีสวัสดิ์ ภาคีสมาชิก ประเภทวิชาแพทยศาสตร์และทันตแพทยศาสตร์ สาขาวิชาอายุรศาสตร์ และศาสตราจารย์ นพ.รุ่งโรจน์ พิทยศิริ ภาคีสมาชิก ประเภทวิชาแพทยศาสตร์และทันตแพทยศาสตร์ สาขาวิชาอายุรศาสตร์ เป็นผู้สมควรได้รับการแต่งตั้งเป็นราชบัณฑิต ประเภทวิชาแพทยศาสตร์และทันตแพทยศาสตร์ สาขาวิชาอายุรศาสตร์ สำนักวิทยาศาสตร์

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้พิจารณาและเห็นชอบการแก้ไขระเบียบ ข้อบังคับ และประกาศราชบัณฑิตยสภา ประกอบด้วย ระเบียบราชบัณฑิตยสภา ว่าด้วยเงินอุปการะราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก พ.ศ. …. ประกาศราชบัณฑิตยสภา เรื่องขั้นตอนการขอรับเงินอุปการะกึ่งหนึ่งของราชบัณฑิต พ.ศ. …. ข้อบังคับราชบัณฑิตยสภา ว่าด้วยการกำหนดประเภทวิชาในแต่ละสำนักและการแบ่งประเภทวิชาออกเป็นสาขาวิชา พ.ศ. …. และข้อบังคับราชบัณฑิตยสภา ว่าด้วยเกณฑ์และวิธีการเลือกประธานสำนักและเลขานุการสำนัก พ.ศ. …. รวมถึงได้รับทราบผลการดำเนินงานต่าง ๆ ของราชบัณฑิตยสภาในรอบ ๓ เดือนด้วย

วันพุธที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ เวลา ๑๑.๐๐ น. ณ อาคารสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นพ.สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการกิจการสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ครั้งที่ ๕/๒๕๖๗ โดยมี นายกฤษฎา คงคะจันทร์ เลขาธิการราชบัณฑิตยสภา กรรมการและเลขานุการ พร้อมด้วยคณะกรรมการฯ ราชบัณฑิตผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้บริหาร และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม ณ ห้อง ๔๐๑ ชั้น ๔ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา และผ่านระบบ Zoom Cloud Meetings

ทั้งนี้ ที่ประชุมได้พิจารณาร่างข้อบังคับราชบัณฑิตยสภา ว่าด้วยการกำหนดประเภทวิชาในแต่ละสำนัก และการแบ่งประเภทวิชาออกเป็นสาขาวิชา และ ร่างระเบียบราชบัณฑิตยสภา ว่าด้วยเงินอุปการะราชบัณฑิตและภาคีสมาชิก โดยปรับให้ราชบัณฑิตที่ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ตามปรกติ เพราะเหตุชรา พิการ หรือทุพพลภาพ สามารถแจ้งขอรับเงินอุปการะสามในสี่ได้

กรุงเทพธุรกิจ 7 กค 63

6 กรกฎาคม 2563 | โดย ปริญญา ชาวสมุน

จะทับศัพท์หรือบัญญัติศัพท์ใหม่ ในยุคที่โลกหมุนไว “ราชบัณฑิต” ไทยจึงต้องปรับตัวให้ทันภาษาที่เปลี่ยนเร็วกว่า 5G

มองเป็นพลวัตทางภาษาก็ได้ หรือจะนิยามว่าเป็นการดิสรัปชันของยุคสมัยก็ไม่ผิด กับการใช้ศัพท์ใหม่ซึ่งเปลี่ยนไปแบบติดสปีดของคนยุคนี้ที่การเลื่อนไหลจากภาษาต่างประเทศเข้ามาผสมภาษาไทย ผลิดอกออกผลเป็นคำทับศัพท์บ้าง คำแสลงบ้าง จนระบบนิเวศภาษาบ้านเราหลากหลายและซับซ้อนขึ้นทุกทีๆ

ขณะที่ศัพท์แสงเกิดใหม่กลายเป็นคำติดปาก แทบทุกวันจะเกิดคำศัพท์แปลกตาให้เห็นบนโซเชียลมีเดีย แล้วค่อยๆ แทรกซึมจนมีคนใช้กันแพร่หลาย ศัพท์เหล่านี้มักถูกนิยามขึ้นจากสื่อ จากคนดัง หรือแม้กระทั่งจากประชาชนคนธรรมดา ทว่าอีกฟากคือ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา สถาบันที่มีหนึ่งในพันธกิจบัญญัติศัพท์ในภาษาไทยให้เป็นไปตามหลักการและเป็นระบบ

• ศัพท์…ขาหลอก

ถึงบทบาท ‘บัญญัติศัพท์’ ของราชบัณฑิตยสภาจะเป็นไปตามมาตรา 8 วงเล็บ 6 ของพระราชบัญญัติราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2558 ระบุว่าให้สำนักงานราชบัณฑิตยสภามีอำนาจหน้าที่ ดําเนินงานเกี่ยวกับการจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธาน การบัญญัติศัพท์วิชาการสาขาต่างๆ รวมทั้งการจัดทำพจนานุกรมศัพท์วิชาการภาษาต่างประเทศ เป็นภาษาไทยและงานวิชาการอื่นๆ ทว่า คำศัพท์แปลกประหลาดที่ไร้ที่มาก็มักจะโผล่ขึ้นกลางโซเชียลมีเดีย แล้วเข้าอีหรอบ ‘ข่าวลือไปไวกว่าไฟลามทุ่ง’ จนราชบัณฑิตยสภาถูกกล่าวหาว่าเป็นตัวตลก

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภา พูดถึงเรื่องนี้ว่า ‘ศัพท์บัญญัติ’ ที่เห็นกันมีทั้งที่ราชบัณฑิตฯ บัญญัติและไม่ได้บัญญัติแต่หาว่าเป็นศัพท์บัญญัติจากราชบัณฑิตฯ ยกตัวอย่างเช่นคำว่า Twitter ราชบัณฑิตฯ บัญญัติทับศัพท์ว่า ทวิตเตอร์ แต่ในโซเชียลมีเดียบอกว่า สำเนียงสกุณา หรือ Socialization ราชบัณฑิตฯ บัญญัติว่า การขัดเกลาทางสังคม หรือ สังคมกรณ์ แต่ถูกบิดเบือนเป็น สังคมประกิต ซึ่งนายกราชบัณฑิตยืนยันว่าไม่ใช่
นอกจากนี้ยังมีหลายตัวอย่างศัพท์บัญญัติที่ถึงแม้ราชบัณฑิตยสภาจะบัญญัติไว้จริง แต่บัญญัติไว้หลายคำตามบริบทของแต่ละสาขาวิชา แน่นอนว่าถูกนำไปล้อเลียนว่าเป็นคำยาก คำประหลาด อาทิ Intuition ศัพท์บัญญัติสาขาวิทยาศาสตร์ว่า สหัชญาณ ส่วนสาขาวิชาภาษาศาสตร์ทั่วไปใช้ การรู้เอง และสาขาวิชาปรัชญาใช้ อัชฌัตติกญาณ และ การรู้เอง
หรือคำว่า Category ศัพท์บัญญัติสาขาวิชาปรัชญาคือ ปทารถะ และ ประเภท ส่วนสาขาวิชาวิทยาศาสตร์, สังคมวิทยา และภาษาศาสตร์ทั่วไป ใช้ ประเภท ทั้งสิ้น

“ศัพท์บัญญัติบางคำราชบัณฑิตทำทั้งภาษาไทยและแบบบาลี-สันสกฤต แต่บางคนเลือกเอาคำบาลี-สันสกฤตไปล้อเลียนว่าราชบัณฑิตฯ คิดคำแบบนี้ใครจะรู้เรือง ใครจะใช้ ที่จริงไม่ใช่ เราต้องดูเสมอว่าการบัญญัติศัพท์นั้นต้องสะท้อนถึงความหมายที่แม่นยำ และศัพท์บัญญัตินั้นเราหวังว่าจะมีผู้คนนำไปใช้อย่างแพร่หลาย ไม่ใช่บัญญัติแล้วขึ้นหิ้ง

อย่าคิดว่าเราเป็นตัวตลก แต่เราก็เข้าใจว่าเป็นเรื่องปกติ เราก็พยายามชี้แจง อธิบายให้ทราบว่าของจริงคืออะไร”

แต่กระนั้นศัพท์บัญญัติของราชบัณฑิตก็มีบางคำที่ถึงจะไม่ติดตลก แต่ก็ไม่ติดตลาด จนถึงขนาดต้องปัดตกไม่ได้ไปต่อในการรับรู้ของคนไทย เช่น คำว่า computer ที่อดีตราชบัณฑิตยสภาเคยบัญญัติว่า ‘คณิตกรณ์’ และ ‘คอมพิวเตอร์’ จากคณะกรรมการสาขาวิทยาศาสตร์ และสาขาคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยี สารสนเทศ ปรากฏว่ามีเพียงคำทับศัพท์คอมพิวเตอร์เพียงคำเดียวที่รอด

“คำพวกนี้เวลาบัญญัติมาแล้ว ไม่มีใครบอกได้ว่าถูกหรือผิดจนกว่าจะเอาไปใช้ พอใช้แล้วจะติดตลาดไหม คนใช้แพร่หลายหรือเปล่า ส่วนคำที่คนไม่นิยมใช้ก็จะตายไปเอง อย่างที่ผมยกตัวอย่างตอนนี้มีใครใช้คำว่าคณิตกรณ์ ก็เรียกว่าคอมพิวเตอร์กันหมด”

• ภาษาเป็นของ ‘ประชาชน’

ความท้าทายของการบัญญัติศัพท์ดูจะเข้มข้นขึ้นตามยุคสมัย จนบางคนตั้งคำถามว่ายังจำเป็นอยู่หรือไม่กับภารกิจนี้ที่ “ราชบัณฑิต” ยังทำมาอย่างต่อเนื่อง

เรื่องนี้ รองศาสตราจารย์ อรพัช บวรรักษา สาขาวิชาภาษาไทย คณะศิลปะศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งข้อสังเกตว่า อาจต้องแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือคนที่รู้ภาษาต่างประเทศอยู่แล้วหรือเป็นคนรุ่นใหม่ที่เสพสื่อออนไลน์เป็นปกติจะไม่มีปัญหากับคำทับศัพท์ที่ดาหน้ากันเข้ามา แต่กับอีกกลุ่มคือผู้สูงวัยหรือคนที่ไม่มีความรู้เรื่องภาษาต่างประเทศเลย จะเป็นปัญหาด้านการสื่อสาร

แต่ถึงกระนั้นบางคำที่แพร่หลายมากๆ ก็จะเข้าถึงคนได้ทุกกลุ่ม เช่น คำว่าเฟซบุ๊ค ที่ไม่ว่าใครก็รู้จัก ในทางกลับกันบางคำที่ธรรมดาสำหรับหลายคนอาจมีหลายคนไม่เข้าใจ เช่น อีเมล รศ.อรพัชบอกว่านี่คือตัวอย่างของการบัญญัติศัพท์ที่ไม่ติดตลาด เพราะราชบัณฑิตบัญญัติว่า จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งแทบไม่มีใครใช้ ยกเว้นครูอาจารย์บางคนที่ใช้ในเอกสารทางการ แต่เวลาพูดก็ยังใช้คำว่าอีเมล

“ถามว่าการบัญญัติศัพท์ยังจำเป็นหรือไม่ บางคำก็อาจจะจำเป็นในกรณีที่สื่อสารกว้างๆ เช่น นิวนอร์มัล คิดว่าชาวบ้านทั่วไปก็คงรู้ แต่ถ้าเราไม่พูดอะไรที่เป็นภาษาไทยบ้างก็อาจมีปัญหา อาจจะไม่เข้าใจความหมายหรือปฏิบัติตามได้ เรื่องแบบนี้มองได้หลายมุมมาก

การบัญญัติศัพท์ก็คงต้องมีอยู่ ไม่ใช่ทิ้งไปเลย เพราะบ้านเรายังมีความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษา ยังมีคนที่ยังเรียนหนังสือน้อยก็มีจำนวนมาก”

จะเห็นได้ว่าถึงจะบัญญัติศัพท์หรือทับศัพท์ คนที่ตัดสินให้คำเหล่านั้น ‘สอบผ่าน’ หรือ ‘สอบตก’ ก็คือมวลชน เหมือนกับที่อาจารย์ด้านภาษาไทยคนนี้นิยามว่า “ภาษาเป็นของประชาชน”

“ภาษาเป็นของประชาชนเพราะถ้าบัญญัติมาแล้วเขาไม่ใช้ก็ตกไป เช่นยกตัวอย่างคำว่า พฤทธิธรรม ซึ่งเป็นศัพท์บัญญัติมาก่อนคำว่าวัฒนธรรม อาจเพราะการออกเสียงยากจนชาวบ้านไม่ใช้ และมีคำอื่นๆ อีกหลายคำที่บัญญัติมาแล้วไม่ติดตลาด ไม่ติดหู มีพัฒนาการของมันเยอะมากเลยเรื่องการบัญญัติศัพท์
ในสังคมไทย การไม่มีสิ่งนั้นอยู่แต่เดิม พอมีสิ่งนั้นเข้ามาก็ต้องหาคำเรียกว่ามันคืออะไร แต่ก่อนจะมีคำไทยใช้เรียก อย่างในไกลบ้านของในหลวงรัชกาลที่ 5 พระองค์จะทับศัพท์หมดเลยนะ เหมือนยังไม่มีการตั้งสถาบันที่มีหน้าที่บัญญัติศัพท์ พระองค์ก็ถอดมาตามภาษาอังกฤษ เช่น Light House ก็คือ ประภาคาร แต่เมื่อก่อนไม่มีคำนี้ใช้ พระองค์ก็ใช้ทับศัพท์เลย
ต่อมาเมื่อมีคณะกรรมการบัญญัติศัพท์ก็ทำหน้าที่นี้ เช่น สมัยก่อนที่เมืองไทยยังไม่มีน้ำแข็ง ก็ต้องนำเข้าน้ำแข็งมาจากสิงคโปร์ พอเห็นน้ำแข็งครั้งแรกก็ไม่รู้จะเรียกอะไร เขาก็เอาคำไทยที่มีอยู่ก่อนมาคิดว่ามันคือน้ำที่มีลักษณะแข็ง ก็เลยเป็นน้ำแข็ง เป็นต้น”

หลังจากนั้นเมื่อศัพท์บัญญัติเกิดขึ้นมาจนเรียกว่าคำไทยมีไม่พอ จึงนำบาลี-สันสกฤตเข้ามาช่วยเสริม เช่นคำว่า โทรทัศน์ คำว่า Tele ตรงกับบาลี-สันสกฤตว่า โทร (โทระ) และทัศน์ (ทัศนะ) แปลว่ามองดู เมื่อรวมกันเป็นโทรทัศน์คือมองดูจากที่ไกล ซึ่งกว่าแต่ละคำจะเกิดขึ้นมาได้นั้นอาจมีคำอื่นมาก่อน แต่ไม่นิยมใช้จนตายจากไป

“ตั้งแต่โบราณมาแล้ว การที่คนไม่รับคำศัพท์นั้นไม่ได้แปลว่าเขาโกรธหรือเขาเกลียด เพียงแต่เขาไม่ถนัด หรือไม่ได้เหมาะกับการใช้ในชีวิตประจำวัน ในที่สุดอะไรที่คนไม่รับ ราชบัณฑิตฯ เขาก็ต้องปรับตัว แก้ไข ยกตัวอย่างคำว่า โรฮิงญา ที่วันดีคืนดีราชบัณฑิตบอกว่าต้องเขียน โรฮีนจา ซึ่งเราก็ยังพูดโรฮิงญา แต่พอจะเขียนอะไรทางการค่อยเขียนโรฮีนจา ในมุมคนใช้ภาษาแบบครูอาจารย์เลยค่อนข้างเป็นปัญหาและความยากลำบาก”

• เคี่ยวกรำเพื่อคำศัพท์

พรมแดนโลกที่เปิดกว้างมาพร้อมพรมแดนภาษาที่กว้างกว่า กอปรกับพฤติกรรมคนยุคนี้ที่มีเทคโนโลยีอยู่รอบตัวตลอดเวลา ทำให้นายกราชบัณฑิตฯ ยอมรับว่าต้องพยายามตามโลกให้ทัน

“โลกโซเชียลทำให้เกิดผลกระทบมากมาย ผลกระทบที่ว่าก็อย่างเช่น เมื่อศัพท์เข้ามาแล้ว เราก็พูดทับศัพท์กันไปเรื่อย พอราชบัณฑิตยสภาบัญญัติศัพท์มาใหม่บางทีก็ไม่ติดตลาด เพราะเราคุ้นกับคำเดิมกันอยู่แล้ว”

เขายกตัวอย่างคำยอดฮิตของยุคนี้ คือ New Normal โดยที่ราชบัณฑิตยสภาเลือกบัญญัติไว้ 3 คำว่า นิวนอร์มัล, ความปกติใหม่ และฐานวิถีชีวิตใหม่ ซึ่งในคำทับศัพท์มีเหตุผลว่าคำนี้ไม่ได้ใช้กับชีวิตความเป็นอยู่เพียงอย่างเดียว แต่ใช้กับเรื่องอื่นด้วย อาทิ เรื่องเศรษฐกิจ ภูมิอากาศ ฯลฯ คำนี้จึงหมายถึงความไม่ปกติแต่มีเหตุการณ์ที่ทำให้สิ่งที่คนไม่เคยปฏิบัติต้องมาปฏิบัติกันอย่างเป็นมาตรฐาน

ซึ่งการเลือก ‘ทับศัพท์’ หรือ ‘บัญญัติใหม่’ มีเกณฑ์อยู่พอสมควร ในเบื้องต้นนายกราชบัณฑิตฯ อธิบายว่า ต้องพยายามหาคำไทยที่เหมาะสมให้ได้ก่อน ถ้าไม่ได้ค่อยก้าวสู่บันไดขั้นต่อไปคือใช้ภาษาบาลี-สันสกฤต และถ้าท้ายที่สุดไม่มีคำใดแล้วก็ใช้ทับศัพท์ ซึ่งปัจจุบันการทับศัพท์เริ่มมีแนวโน้มมากขึ้น

“การบัญญัติศัพท์มีประโยชน์อยู่แล้ว และไม่ใช่เรื่องง่าย ยากลำบากมาก ถึงแม้เราจะคิดให้รอบคอบแล้ว ปรึกษาหารือกับผู้รู้แล้ว ก็ยังหลีกเลี่ยงความบกพร่องไม่ได้ เพราะภาษามีเอกลักษณ์ทั้งด้านความหมายและเสียงฃ

ซึ่งเรามีทั้งคณะกรรมการวิชาการจากแต่ละสาขาวิชา ถ้าศัพท์ไหนเกี่ยวข้องกับสาขาวิชาไหน กรรมการชุดนั้นก็จะบัญญัติมา แต่บางศัพท์เกี่ยวข้องกับหลายสาขาวิชา คือ ใช้หลายบริบท หลายมิติ เราก็มีกรรมการอีกชุดหนึ่ง มีหน้าที่บัญญัติศัพท์ที่เกี่ยวข้องหลายสาขาวิชาและมีความจำเป็นเร่งด่วน กรรมการชุดนี้จะพูดคุยกับชุดที่เคยบัญญัติมาแล้วว่าควรจะใช้อะไร ถ้าตกลงกันไม่ได้ก็ให้ใช้ได้ 2-3 คำ แต่บัญญัติมาแล้วคนจะใช้ไหมก็ต้องรอเวลาให้คนลองใช้ดู”

กว่าจะได้ศัพท์บัญญัติสักคำ มีขั้นตอนมากมาย ประการแรกคือ ต้องสืบค้นกันว่าศัพท์คำนี้เคยบัญญัติมาก่อนหรือเปล่า ถ้ามีคณะกรรมการสาขาอื่นบัญญัติมาก่อนแล้วจึงนำมาพิจารณาว่ายังใช้ได้กับสาขาอื่นๆ หรือเปล่า ถ้าใช้ไม่ได้ก็บัญญัติขึ้นใหม่

การบัญญัติใหม่ต้องหารือกันในกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิแต่ละสาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง โดยมีเงื่อนไขว่า ถ้าคำศัพท์คำเดียวแต่มีศัพท์บัญญัติเกิดขึ้น 2 คำ ไม่เหมือนกัน ก็ต้องเข้าสู่กรรมการอีกชุดที่เรียกว่ากรรมการบัญญัติศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับหลายสาขาวิชาและจำเป็นเร่งด่วน เพื่อหาข้อสรุปร่วมกัน คัดสรรเหลือคำเดียว ยกเว้นทั้งสองคำมีความหมาย บริบท มิติแตกต่างกัน จะคงไว้ทั้งหมด แล้วค่อยนำไปเผยแพร่ทางสื่อ

“ภาษาไทยเป็นภาษาประจำชาติของเรา และเราเป็นเอกราชมานาน ผมคิดว่าถ้าเรายังมีศัพท์บัญญัติที่เข้าใจกันได้ แล้วมีผู้ใช้ ผมก็ว่าเป็นเรื่องดี ควรจะต้องทำต่อ มิเช่นนั้นเราก็ต้องทับศัพท์กันไปหมด

ผมไม่ได้หมายความว่าทับศัพท์ไม่ดี แต่ถ้าบัญญัติได้ก็ดี แต่ถ้าบัญญัติแล้วเป็นบาลี-สันสกฤต ไม่เข้าใจกัน อันนี้ก็ไม่ดี” นายกราชบัณฑิตยสภา กล่าว

ถึงชื่อและภาพจำของราชบัณฑิตยสภาจะดูโบราณ แต่นายกราชบัณฑิตฯ ย้ำว่าเรื่องก้าวทันโลกคือหนึ่งในจุดมุ่งหมายของสถาบันแห่งนี้อยู่แล้ว ทั้งบุคลากรที่มีทุกช่วงวัยแต่ล้วนเป็นผู้เชี่ยวชาญแต่ละสาขา จะเป็นฟันเฟืองของการทำงานที่เขาบอกว่า “ไม่มีการบัญญัติศัพท์แบบโบราณเต่าล้านปี เราลดบทบาทของบาลี-สันสกฤตลง แต่คำไทยยังมี และการเขียนทับศัพท์อาจจะมากขึ้น เพราะสื่อความหมายได้และเข้าใจได้ดีกว่า

https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/888035

ศาสตราจารย์ นพ.สุรพล อิสรไกรศีล นายกราชบัณฑิตยสภาให้สัมภาษณ์กับรายการ ชัวร์ก่อนแชร์

รายละเอียดเรื่องศัพท์บัญญัติ สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่

ตามที่สำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้เผยแพร่ศัพท์บัญญัติในสาขาวิชาต่าง ๆ ทางเพจเฟซบุ๊กสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เช่น คำว่า “ข้อมูลมหัต (big data)” ซึ่งเป็นศัพท์สาขาวิชาสถิติศาสตร์ นั้น การเผยแพร่ข้อมูลดังกล่าวจุดประกายให้เกิดความสนใจเกี่ยวกับศัพท์บัญญัติของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา และมีผู้เผยแพร่ข้อมูลที่อ้างว่าเป็นศัพท์บัญญัติของสำนักงานราชบัณฑิตยสภาผ่านทางสื่อสังคม (social media)

เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องแก่ประชาชน สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจึงได้ตรวจสอบข้อมูลศัพท์บัญญัติดังกล่าวจากฐานข้อมูลศัพท์บัญญัติของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา พบข้อมูลการบัญญัติในหลายสาขาดังนี้

อนึ่ง ตามที่มีผู้เผยแพร่ข้อมูลคำทับศัพท์ผ่านสื่อสังคม (social media) ดังนี้

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้ตรวจสอบแล้ว คำชุดดังกล่าวเขียนตามหลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาอังกฤษ ทั้งนี้ มีบางคำที่มีศัพท์บัญญัติด้วย ดังนี้

๒๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๓

ขณะที่บ้านเมืองของเรากำลังเผชิญกับการคุกคามของโรคระบาดโควิด-19  ประชาชนทุกวัยโดยเฉพาะผู้สูงอายุจะมีความอ่อนไหวและเสี่ยงที่จะเสียชีวิตในอัตราที่สูง

ในอีก 10 ปีข้างหน้า สังคมไทยจะมีสัดส่วนผู้สูงอายุเทียบกับประชากรทั้งประเทศสูงมากถึงร้อยละ 30 คนวัยทำงานจะมีสัดส่วนน้อยลง  เด็กเกิดใหม่ก็ยิ่งมีสัดส่วนน้อย ซึ่งเกิดจากปัญหาครอบครัวที่คนท้องที่ไม่พร้อม” กับ “คนที่พร้อมแต่ไม่ท้อง”

จากสภาพดังกล่าว เมื่อสัดส่วนของประชาชนเปลี่ยนไป ผู้สูงอายุในอนาคต (ปัจจุบันอายุ 40-60 ปี) ที่มีจำนวนเพิ่มขึ้น จะต้องเผชิญปัญหาในด้านต่าง ๆ พร้อม ๆ กัน ส่วนผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 40 ปี ก็จะต้องมีภาระเพิ่มมากขึ้นในการดูแลพ่อ แม่ และอาจมีปู่ ย่า ตา ยาย อีกด้วย จึงทำให้จำนวนและคุณภาพคนวัยทำงาน คนจ่ายภาษีอากรในอนาคตจะมีน้อยลง และอาจสร้างปัญหาความยั่งยืนทางการคลังได้

ราชบัณฑิตยสภาในฐานะองค์กรที่หน้าที่ค้นคว้าวิจัยให้คำแนะนำและคำปรึกษาทางวิชาการนายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรี เห็นว่าการที่รัฐบาลให้ความสำคัญเกี่ยวกับเรื่องที่ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุนั้น ราชบัณฑิตยสภาควรมีบทบาทสำคัญในการช่วยผลักดันให้องค์กรภาครัฐและหน่วยงานต่าง ๆ ได้ตระหนักและเตรียมความพร้อมในการรองรับการที่ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ  ตลอดจนพิจารณาถึงวิธีการบูรณาการนโยบายของรัฐและภาคส่วนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องให้เกิดผลเป็นรูปธรรมที่ชัดเจนมากขึ้น จึงได้แต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นมาชุดหนึ่งคือ คณะกรรมการเฉพาะกิจจัดทำข้อเสนอแผนแม่บทเรื่องสังคมผู้สูงอายุต่อรัฐบาล เพื่อพิจารณาข้อมูลข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผลกระทบในมิติต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นต่อสังคมสูงวัยหรือสังคมผู้สูงอายุในอนาคต  และจัดทำแผนรองรับการที่ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมคนไทยอายุยืนนำเสนอต่อรัฐบาลเพื่อเตรียมความพร้อมรองรับ “สังคมคนไทยอายุยืน” ในอนาคต โดยสรุปออกมาเป็นข้อเสนอแผนการสร้างระบบรองรับ “สังคมคนไทยอายุยืน” ประกอบด้วยข้อเสนอแผนรองรับ ๔ มิติ คือ

1. มิติด้านเศรษฐกิจ
2. มิติด้านสภาพแวดล้อม
3. มิติด้านสุขภาพ
4. มิติด้านชุมชนสังคม

รายละเอียดดังบทสรุปผู้บริหารที่แนบมาด้วยแล้ว

ศาสตราจารย์ นพ.สุรพล อิสรไกรศีล
นายกราชบัณฑิตยสภา

บทสรุปผู้บริหาร
การสร้างระบบรองรับ “สังคมคนไทยอายุยืน”

สังคมไทยกำลังเผชิญปัญหาที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนและหลีกไม่พ้นคือ ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมคนไทยอายุยืนหรือที่เรียกว่าสังคมสูงวัย โดยคาดว่าใน ๑๕ ปีข้างหน้า สัดส่วนผู้สูงอายุ (๖๐ ปี ขึ้นไป) จะมีมากถึงร้อยละ ๓๐ ขณะที่สัดส่วนคนวัยทำงานจะลดลง สัดส่วนของเด็กและเยาวชน (๐-๑๔ ปี) ก็จะลดน้อยถอยลงเช่นกัน

คนไทยอายุ ๔๐-๖๐ ปีในปัจจุบันที่จะเป็นผู้สูงอายุในเวลานั้น จะต้องเผชิญปัญหาเป็นอันดับแรก ส่วนคนไทยอายุน้อยกว่า ๔๐ ปีในปัจจุบันจะต้องแบกรับภาระทั้งเลี้ยงดูลูก พ่อแม่ที่ชราภาพ และต้องจ่ายภาษีเพิ่มอีกด้วย

ที่น่าเป็นห่วงคือ เด็กที่เกิดในปัจจุบันส่วนใหญ่เกิดจาก “คนท้องที่ไม่พร้อม” ส่วน “คนพร้อมไม่ท้อง” จึงทำให้จำนวนและคุณภาพคนวัยทำงาน คนจ่ายภาษีอากรในอนาคตจะมีน้อยลง และอาจสร้างปัญหาความยั่งยืนทางการคลังได้

ราชบัณฑิตยสภาจึงมีความเห็นว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องสร้างระบบเพื่อเตรียมความพร้อมรองรับ “สังคมคนไทยอายุยืน” โดยรองรับ ๔ มิติ ดังนี้

มิติเศรษฐกิจ

1. ปรับปรุง พัฒนาระบบบำนาญและระบบสวัสดิการ  โดยเฉพาะระบบประกันสังคมให้มีความยั่งยืนในอนาคต  ปัจจุบันกองทุนประกันสังคมมีความเสี่ยงระยะยาวที่นำเงินของผู้ทำงานที่จ่ายสะสมมารวมกัน  ในอนาคตเมื่อผู้สูงอายุมีจำนวนมาก ผู้รับประโยชน์จากกองทุนจะมีจำนวนมาก  แต่ผู้จ่ายเข้ากองทุนจะมีจำนวนน้อย
   การแยกบัญชีบำนาญของแต่ละบุคคลออกจากกัน จะสร้างแรงจูงใจในการออมของคนทำงานแต่ละบุคคล 
2. สร้างมาตรการส่งเสริมการออม ความรู้ความเข้าใจในการบริหารเงิน วินัยการเงิน ขยายและปรับปรุงกองทุนการออมแห่งชาติ ให้สอดคล้องเหมาะสมกับสภาพรายได้ของแต่ละอาชีพ และกำหนดเงินประเดิมที่ภาครัฐจะให้เพิ่มอย่างชัดเจนตั้งแต่ต้นของการออม 
   กำหนดมาตรการการออมภาคบังคับ เช่น การเก็บภาษีเพื่อการออมร้อยละ ๓ ร่วมกันไปกับภาษีมูลค่าเพิ่มร้อยละ ๗ ของมูลค่าที่มีการใช้จ่ายของแต่ละบุคคล นำเงินออมร้อยละ ๓ ร่วมสะสมไว้ในชื่อของแต่ละบุคคล  และเฉลี่ยคืนพร้อมผลตอบแทนให้แก่ผู้จ่ายภาษีการออมเมื่อต้องหยุดทำงานในยามชราภาพ รวมทั้งส่งเสริมการออมทางเลือก เช่น การออมโดยปลูกไม้ยืนต้นและเลี้ยงปศุสัตว์
3. ส่งเสริมให้มีการจ้างงานผู้สูงอายุ และขยายอายุการทำงานทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และการทำงานอิสระ โดยคำนึงถึงประสิทธิภาพและความสมัครใจ เนื่องจากคนไทยอายุยืนและสุขภาพแข็งแรงมากขึ้น ทั้งนี้ ควรมีมาตรการจูงใจให้คนไทยมีทักษะความรู้ในการทำงานประเภทอื่น ๆ นอกจากที่ทำอยู่ในปัจจุบัน เพื่อเป็นงานสำรองในยามสูงอายุ และสามารถทำงานโดยใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ อย่างมีประสิทธิภาพ
4. ควรมีนโยบายเรื่องการรับคนทำงานที่มีคุณภาพและอยากทำงานในประเทศไทยอย่างถาวร เนื่องจากอนาคตประเทศไทยจะขาดแคลนแรงงาน และประเทศเพื่อนบ้านกำลังเข้าสู่สังคมสูงวัยตามหลังประเทศไทย
5. สร้างแรงจูงใจให้ผู้พร้อมที่จะมีบุตร ได้มีบุตรอย่างมีคุณภาพ ลดภาระทางเศรษฐกิจ และลดภาระของมารดาในการเลี้ยงดูบุตรโดยให้บิดามีส่วนร่วม จัดให้มีสถานเลี้ยงเด็กและสถานที่ดูแลผู้สูงอายุในตอนกลางวันอยู่ใกล้ที่ทำงาน
6. กระจายอุตสาหกรรม บริการ และการจ้างงานออกไปยังท้องถิ่น ชุมชนชนบท เพื่อให้มีการจ้างงานในพื้นที่ใกล้ชุมชน ทำให้คนทำงานสามารถอยู่กับครอบครัว และสามารถดูแลบิดา มารดา และบุตรได้

มิติสภาพแวดล้อม

1. ปรับสภาพแวดล้อมบ้าน ถนนหนทาง การเดินทาง อาคารและสถานที่สาธารณะให้เหมาะสมสำหรับคนทุกวัย ผู้สูงอายุ หนุ่ม สาว เด็ก และคนพิการ ในลักษณะ “อยู่ดี” (Universal Design) โดยให้องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญ เพราะสภาพแวดล้อมในแต่ละท้องที่แตกต่างกัน
2. ส่งเสริมให้องค์กรพัฒนาเอกชน เช่น มูลนิธิ อาสาสมัครกู้ภัย และสถาบันการศึกษาในท้องถิ่นที่มีความรู้เรื่องออกแบบ โยธาและงานช่าง ได้ประสานองค์ความรู้เพื่อให้เกิดจิตอาสาร่วมกับองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นปรับสภาพแวดล้อมในท้องถิ่นของตน
3. จัดตั้ง “ศูนย์อยู่ดี” ในทุกอำเภอ โดยใช้โรงเรียนที่ไม่มีนักเรียนหรือมีนักเรียนน้อย เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับการออกแบบปรับสภาพแวดล้อมเพื่อความปลอดภัย จัดให้มีอุปกรณ์พื้นบ้านและสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสม สำรวจความจำเป็นและกระตุ้นให้ชุมชนตระหนักถึงปัญหาสภาพแวดล้อม
   นอกจากนี้ “ศูนย์อยู่ดี” อาจใช้ประโยชน์เป็นศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและเด็ก ในการเรียนรู้และทำกิจกรรมเพื่อฟื้นฟูสุขภาพกายและใจ
4. ส่งเสริมภาคธุรกิจเอกชนให้ลงทุนแข่งขันผลิตวัสดุ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่จะทำให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดี รวมทั้งส่งเสริมให้มีการศึกษาวิจัย โดยเน้นใช้วัสดุอุปกรณ์ที่เป็นวัสดุและเทคโนโลยีพื้นบ้าน
5. แก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องสำหรับอาคารสาธารณะและอาคารที่อยู่อาศัย ต้องจัดให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ คนพิการ และทุพพลภาพ สำหรับอาคารที่สร้างก่อนกฎหมายใช้บังคับต้องปรับปรุงอาคารให้แล้วเสร็จภายใน ๕ ปี นอกจากนี้ ธุรกิจที่ดำเนินการด้านที่อยู่อาศัยจะต้องจัดสรรพื้นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุอย่างน้อยร้อยละ ๑๐

มิติสุขภาพ

1. สร้างมาตรการการให้คนไทยมีสุขภาพดีให้นานที่สุด ลดช่วงเวลาเจ็บป่วยและภาวะพึ่งพาผู้อื่นให้น้อยลง พึ่งพาตนเองเป็นหลัก โดยให้มีการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ใช้หลัก “สร้างนำซ่อม” เตรียมความพร้อมทั้งด้านความรู้และพฤติกรรม เช่น การบริโภคอาหารที่ปลอดภัย การส่งเสริมการออกกำลังกาย การสร้างอารมณ์ที่ดี เพื่อให้มีสุขภาพจิตที่ดี
2. สนับสนุนการจัดระบบดูแลระยะกลาง (Intermediate care) สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการไม่มากและผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาให้ดีขึ้นแล้ว โดยจัดตั้งศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ ให้โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นและชุมชนมีส่วนร่วมในการดำเนินการเพื่อลดความเสี่ยงต่อการพิการ และลดภาระของโรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลจังหวัด
3. ขยายระบบดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (Long term care) ช่วยผู้ที่ประสบภาวะยากลำบากอันเนื่องจากการเจ็บป่วยเรื้อรัง เช่น การประสบอุบัติเหตุ พิการ ตลอดจนผู้สูงอายุที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ เป็นบริการของสถานพยาบาลที่ให้บริการที่บ้านผู้สูงอายุ โดยให้ความสำคัญกับการส่งเสริมให้ชุมชนท้องถิ่นเป็นฐานในการดูแล
4. จัดให้มีระบบอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุ (Care Giver) ที่ได้รับการฝึกอบรมที่ได้มาตรฐาน และสร้างระบบการดูแลที่บ้านตามตารางระยะเวลาที่เหมาะสมและชัดเจน
5. ส่งเสริมให้ทุกคนมีแนวคิด “ตายดี” โดยเฉพาะช่วงระยะสุดท้ายของชีวิต ด้วยการสร้างความรู้ให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับการทำหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขเพื่อยืดชีวิต แต่อาศัยบุคคล ครอบครัวและคนในชุมชนร่วมกันดูแลแทน

มิติชุมชนสังคม

1. ให้องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นเป็นเจ้าภาพหลักในการกำหนดนโยบายและการดำเนินงานเพื่อรองรับสังคมคนไทยอายุยืนร่วมกับชุมชน โดยให้มีการรวมตัวของผู้สูงอายุในปัจจุบันและผู้สูงอายุสำรอง
2. กระจายอำนาจให้องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น ให้สามารถวางระบบรองรับสังคมคนไทยอายุยืนในแต่ละท้องถิ่นที่แตกต่างกัน และสามารถดำเนินงาน ใช้ทรัพยากร รวมทั้งงบประมาณ
3. ควรเปิดศูนย์เรียนรู้ร่วมกันของคน ๓ วัย เพื่อให้ผู้สูงอายุมีกิจกรรมร่วมกับเด็กและเยาวชน ในการเรียนรู้ร่วมกัน โดยใช้โรงเรียนที่มีเด็กนักเรียนน้อยหรือไม่มีนักเรียน
4. ส่งเสริมให้พระและผู้นำศาสนา มีส่วนร่วมในการสร้างความตระหนักถึงปัญหาของสังคมคนไทยอายุยืนที่จะเกิดในอนาคต